Suriye Kürtleri Dolayısıyla Gerilen Türkiye-ABD Bağları

Amerikalı yetkililer Türkiye’nin, İslam Devleti’ne karşı yürütülen savaşta Birleşik Devletler’in en etkili müttefiklerinden birine –Suriye Kürtleri –artan düşmanlığının radikal gruba karşı mücadeleyi hızlandırma çabalarını zayıflattığını söylüyor.

Bu durumun Birleşik Devletler-Türkiye ilişkilerine uyguladığı gerilimler, Başkan Yardımcısı Joe Biden’ın mücadele hakkında Türk liderler ile konuşmak için geçen ayın sonlarında İstanbul’a yaptığı ziyaret sırasında yüzeye çıktı. Görüşmelerde yer alan Amerikalı ve Türk yetkililer, Başbakan Ahmet Davutoğlu ve onun üst düzey danışmanlarının Kürt militanların İslam Devleti ile savaşmak için verilen silahları gizlice Türkiye’ye geçirdiği Türkiye-Suriye sınırındaki birkaç noktayı göstermesi için özellikle hazırlanmış bir harita gösterdiğini söyledi.

Türk yetkililer Amerikan mevkiidaşlarına sık sık Türk Silahlı Kuvvetleri’nin, Birleşik Devletler’in Suriye’deki müttefikleri tarafından iki ülke tarafından terörist grup olarak tanımlanan PKK’ya gizlice aktarılan silah ve mühimmatı ele geçirdiğini söyledi.

Amerikalı yetkililer şikâyetleri incelediklerini ve direkt olarak Amerikan ordusu tarafından Suriye’deki Kürtlere verilen silahların Türkiye’de bulunduğuna dair hiçbir kanıt bulamadıklarını söyledi. Yetkililer sonrasında ise Kürtlerin İslam Devleti ile olan mücadeleye odaklanması göz önünde bulundurulduğunda Türkiye’ye bir diğer silah geçişinin düşük bir ihtimal olduğunu sözlerine ekledi.

Türk liderler Sayın Biden ile gerçekleştirilen toplantılarda geçirilen hiçbir silahı kabuledilemez olarak buldukları konusunda net söylemlerde bulundu. Türk yetkililer toplantılardan sonra The Wall Street Journal’a, geçiş devam ederse Amerika’nın Suriye’deki müttefiklerini bombalamak için hazır olduklarını söyledi.

Birkaç üst düzey Birleşik Devletler yetkilisi Türkiye’nin, Suriye’de beş yıldır devam eden çatışmalara politik çözümün güvence altına alınmasında ve İslam Devleti’ne karşı yürütülen en etkili askeri mücadeleyi kurmada en büyük ayak bağlarından biri olduğu söyledi.

Derinleşen düşmanlık Birleşik Devletler, Türkiye, Rusya ve diğer dünya güçleri Perşembe günü Münih’te Birleşmiş Milletler destekli duraksayan Suriye barış görüşmelerini kurtarmak için bir araya gelmeye hazırlanırken geldi.

Yeni bir diplomatik çaba ise Rus savaş uçaklarının ve İranlı savaşçıların ülkenin en büyük şehri Halep’in kontrolü için gerçekleştirilen uzun soluklu mücadelede avantaj elde etmesi için Suriye ordusuna yardımda bulunmasının ardından durma noktasına geldi. Diplomatlara ve görüşmelerde yer alan muhalif liderlere göre Esad rejiminin avantajının ortasında Türkiye ve Suudi Arabistan, Suriyeli muhalif liderlere Cenevre’deki görüşmelerden geri çekilmesi için baskı yaptı.

Kürt savaşçıların Suriye’de yükselen rolü, geçen sonbaharda Türkiye-Suriye sınırında düşürülen savaş uçağı dolayısıyla Türkiye’den hala özür bekleyen Rusya’nın, Ankara’nın tehdit olarak gördüğü Kürt savaşçılarla bağlarını güçlendirmeye çalışan Moskova ile yeni politik bağlar oluşturuyor. Bu arada Birleşik Devletler ise Kürtlerin ateş gücünü İslam Devleti’ne odakladığından ve Kürtlerin günün birinde bölgede kendi devletini kurma umutları için uluslararası yardım aldığını görmek istemeyen Türkiye’yi kışkırtmadığından emin olmaya çalışıyor.

Halep’teki yeni mücadele ile çoğu 96 kilometre kuzeyde barınak aradığı Türkiye sınırına yürüyen 40.000’den fazla Suriyeli yerlerinden edildi.

Birleşik Devletler destekli grubun geçen haftaki Cenevre görüşmelerinde yer almasını başarılı bir şekilde engelledikten sonra Ankara –Kürt savaş gücü olarak da bilinen –YGP’nin İslam Devleti’ne karşı savaşta güvenilmez bir Amerikan ortağı olduğu yönündeki iddiasını hızlandırdı.

Ankara, ABD’nin Suriye’deki Kürt müttefiklerinin Amerikan yapımı silahları geçen yaz Türkiye ile 2 yıllık ateşkes ilan eden PKK’ya geçirdiğini konusunda Washington’a aylarca şikâyette bulundu.

O zamandan beri ise PKK militanları Türk ordu güçleri ile Güneydoğu’nun bir kısmını kentsel savaş alanına çeviren, gittikçe kötüleşen giden bir savaşa girdi. Kürt isyancılar son aylarda Türk güvenlik güçlerini öldürmek için ev yapımı patlayıcılar, roket güdümlü bombalar ve otomatik silahlar kullanıyor.

Türkiye ile olan gerilim, Birleşik Devletler’in bir düzine seçkin ordu danışmanını YPG savaşçıları ve Arap müttefikleri ile çalışması için Suriye’nin kuzeyine göndererek Suriyeli Kürtler ile iş birliğini arttırdığı sırada geldi. Bu, Amerika’nın İslam Devleti ile mücadelede anahtar rol oynayan diplomatının Kürt gruplarla görüşerek Obama yönetiminin desteğini göstermek için bir hafta önce Suriye’nin kuzeyine gittiğinde kanıt halini aldı.

Obama’nın İslam Devleti’ne karşı durmak için kurulan küresel koalisyondaki özel temsilcisi bir dizi Kürt milis lider ile görüntülendi.

Fotoğraflardan birinde gülümseyen Sayın McGurk, ilk olarak PKK üyesi olan şimdilerde ise Suriyeli Kürtler adına sözcülük yapan Polat Can’dan teşekkür plaketi alırken gözüküyor.

Sayın Can’ın gençken PKK üniforması ile çekilen bir fotoğrafının sosyal medyada ortaya çıkmasıyla hassas Türk medyası bu durumu Birleşik Devletler’in, Türkiye’nin güneydoğusunda Türk güvenlik güçleriyle savaşan teröristler ile el ele çalıştığının net bir kanıtı olarak ele aldı. Amerikalı yetkililer ise Sayın Can’ı, İslam Devleti’ne karşı yürütülen mücadelede hayati bir rol oynayan YPG sözcüsü olarak bildiklerini söyledi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan için ise Suriye’nin sınır kasabası Kobani’de çekilen fotoğraflar onun Amerika’nın YPG tarafından gelen tehdide karşı körleştiği konusundaki endişelerini kuvvetlendiren, Türkiye’nin düşmanına yapılan aşağılayıcı bir halk kucaklamasıydı. Pazar günü yayımlanan görüşlerinde Sayın Erdoğan gazetecilere uçakta, ‘’Size nasıl güvenebiliriz? Ortağınız biz miyiz yoksa Kobani’deki teröristler mi?’’ dedi.

Türkiye’nin güneydoğunda PKK militanları ile verilen mücadele geçen yılın sonlarında şiddetlenirken Türk yetkililer Birleşik Devletler hükümetine yeni kanıtlar göstererek Amerika ile çalışan Suriyeli Kürtlerin Amerikan yapımı silah ve mühimmatı Türk güvenlik güçleri ile savaşan PKK’ya gönderdiğini kanıtladıklarını söyledi.

Sayın Biden İstanbul’a geldiğinde Türk yetkililer, silah akışıyla ilgili Birleşik Devletler’e daha fazla şikâyette bulundu.

Sayın Biden ile yapılan son görüşmede bulunan üst düzey bir Amerikan yönetim yetkilisi, ‘’Türkler, sınırdan geçirilen silah ve mühimmat ile ilgili endişelerini işaret etti ve yasakladıkları birkaç sınırlı geçişle ilgili detayları paylaştılar. Fakat bilgi vermediler ve biz, Birleşik Devletler’in İslam Devleti’ne karşı Suriye’de savaşan gruplara tedarik ettiği herhangi bir şeyin Türkiye’ye geçtiğini saptamak için bağımsız bilgiye sahip değiliz’’ dedi.

Türk yetkililer, Kürt savaşçıların Amerikan yapımı silahları Amerikan uçaklarının Kürt savaşçılara İslam Devleti radikalistlerini Suriye sınırından sürmelerine yardım etmek için 2014’ün sonunda silah indirdiği Kobani’den Türkiye’ye geçirmesindeki istihbarat gizliliğini ifade etti.

Bir Türk yetkili, ‘’PKK, Türk güvenlik güçlerini YPG’nin Kobani’den getirdiği havadan bırakılan ve başka bir yerde ele geçirilen silahlarla öldürünce onlar daha mı iyi hissedecekler?’’ dedi.

PKK’nın kullandığı cephanenin büyük bir kısmının Rusya’dan geldiğine inanılırken Birleşik Devletler yetkilileri, ABD’nin Suriye’deki Kürtlere olan desteğinin Türkiye’de son bulmadığından emin olmak için sınırı dikkatlice takip ettiklerini söyledi. Türkiye’nin endişeleri, Birleşik Devletler’in Kürt savaşçılara direkt olarak verdiği ne varsa sınırlandırmasının ana sebebi.

Üst düzey bir yönetim yetkilisi Birleşik Devletler’in kalıcı bir mesajının olduğunu söyledi: ‘’Suriyeli Kürt savaşçılara verilen destek PKK’nın onaylandığı anlamına gelmez.’’

Yetkili, ‘’Başkan Yardımcısının İstanbul’da da netleştirdiği gibi PKK terörist bir örgüttür, onların saldırılarını kınıyoruz, Türk hükümetinin kendini savunma hakkını tanıyoruz ve müzakere edilen bir anlaşmaya ilk adım olarak PKK’nın şiddeti durdurmasını zorunluluk olarak görüyoruz.’’ dedi.

Çeviren(Tam Metin): Melih Erdoğmuş

(WSJ, DION NISSENBAUM ve CAROL E. LEE, Turkish Tensions With Syrian Kurdish Fighters Strain Ties With U.S., 7 Şubat 2016)

Çeviren: 

Melih Erdoğmuş

Bülten Aboneliği

 
 

İletişim

Sinan Paşa Mah. Şehit Asım Cad. No:2 Koç Han Kat:4 Beşiktaş/İstanbul
Tel & Fax:+90 212 259 2045
Email: surecanaliz@surecanaliz.org