İmparatorluk Daha Nereye Kadar Misilleme Yapacak?

Doğu Ukrayna’daki krizle birlikte, sürekli bir bilinmezlik açık savaşa dönüşen açmazı çözme çabalarını daha da zorlaştırıyor: Rusya Başkanı Vladimir Putin ne istiyor?

Son iki gündür, Rus birlikleri Donetsk ve Luhansk’taki ayrılıkçı müttefiklerinin üzerindeki baskıyı azaltmak için bu iki şehrin güneyinde üçüncü bir cephe açma girişiminde bulundu. Çarşamba günü, doğudaki ayrılıkçılar üzerine devamlı olarak ilerleyen Ukrayna birlikleri, Rusya sınırından birliklerin ve silah akışının güzergahı olan Novoazovsk’tan hızla çekildi. Novoazovsk, 500.000 nüfuslu güneydoğuda liman şehri olan Mariupol’dan yalnızca 32 km uzaklıkta bulunuyor.

Putin ilerleyişini Mariupol’dan Mart’ta ilhak ettiği Kırım’a doğru ve Moldova’daki ayrılıkçı Transnistria bölgesinin sonuna kadar imkan dahilinde olan bütün yol boyunca sürdürecek mi? Yoksa bütün bunlar yalnızca Donetsk ve Luhansk’taki Putin’in vekalet yapılarının bekasını sağlamak için kullanılan bir taktik mi?

Rusya Ukrayna’da, Nisan’da başladığından beri silahlı ayaklanmaya hem politik hem de askeri olarak dahil oldu; fakat son gelişmeler beş aylık savaşta ani bir tırmanmaya sebep oldu. Moskova komşusunun işgali olarak adlandırılabilecek bir girişimde bulunduğunu reddetmesine rağmen Rus birlikleri açıkça Ukrayna topraklarında savaşıyor.

Fakat kanıtlar Rusya’nın yalan söylediğini gösteriyor. İşte Ukrayna’nın doğusuna doğru hareket eden Rus tanklarını görmek için bu videoyu seyredin: http://www.youtube.com/watch?v=tL-yofb3HzU

Perşembe günü, NATO gelişmiş silahlarla donatılmış Rus birliklerinin Ukrayna topraklarında olduğunu gösteren uydu görüntülerini yayınladı. Tuğgeneral Nico Tak “İki hafta boyunca Rusya’nın Ukrayna’da askeri varlığının hem seviyesinde hem de kapsamında büyük bir artış kaydettiğini” belirtti: “Bugün yayınlanan uydu görüntüleri, gelişmiş ağır silahlarla donatılmış Rus muharebe askerlerinin Ukrayna’nın bağımsız topraklarında savaştıklarına ek kanıtlardır.”

İşte Rus birlikleri, topçu birlikleri de dahil, Luhansk’ın güneyindeki Krasnodon yakınlarında hareket ediyor.

Peki bu hamlelerin amacı ne? Kısa dönemde, güney sınırı boyunca Rus hamleleri Luhansk ve Donetsk’te Ukrayna ordusunun yavaş yavaş bu toprakları ele geçiren ayrılıkçılar üzerindeki baskısını azaltmak gibi görünüyor. Kiev’deki Ukrayna ordusu sözcüsü Andriy Lysenko, Rus zırhlı birliklerinin Donetsk’in güneyinden Mariupol’a doğru Ukrayna güçlerini yeni bir tehditle başa çıkması için yönlendirmek amacı ile hareket ettiğini söyledi.

Novoazovsk’un ele geçirilmesi Kırım ve Rusya’ya yakınlığından dolayı stratejik olarak önemli. Sonuç olarak, Rus ordusunun planlanmış hamlesi, Moskova’nın birliklerinin Ukrayna kıyıları, Luhansk’tan Odessa’ya uzayan bir asayı andıran alanı oluşturan bölge, boyunca batıya ilerleyişinin devam edebileceği olasılığını artırdı. Böyle bir hamle Kırım yarımadası ile Rus anakarasını bağlayabilir ve Rus birliklerinin Moldova’da diğer bir Rus destekli ayrılıkçı bölge olan Transnistria’ya doğru ilerlemesine izin verebilir.

İsveçli savunma araştırmacıları tarafından Nisan ayında oluşturulan aşağıdaki harita beyaz çizgilerle bölgenin nasıl görünebileceğinin taslağını oluşturuyor.

Moskova’nın Kırım’ı ilhak etme kararı ile başlayan ve doğu Ukrayna’da karışıklığı kışkırtma kararı ile devam eden süreçte Rusya’nın eylemlerinde bir öngörülemezlik unsuru bulunuyor. Birçok gözlemci Rusya’nın eylemlerinin Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra kaybettiği toprakları yeniden elde etme girişimini temsil ettiğini iddia etmesine rağmen, Putin’in doğu Ukrayna’da büyük bir alanı ele geçirmeye ve kendisini potansiyel olarak büyük bir toprak savaşına iteceğine karar verdiğini gösteren açık kanıtlar bulunmuyor.

Bir İngiliz think tank kuruluşu Royal United Services Institute’da uluslararası yönetici olan Jonathan Eyal, “Putin bu kriz boyunca bir çeşit kumarbaz oldu” diyor: “Bu krizde Rus karar verme sürecinde doğaçlama unsurunu hafife aldık.”

Bu düşünceye göre, Putin’e kontrolü altındaki toprakları genişletmek için daha başka fırsatlar sunulmaması gerekli. Eğer Putin’in güçleri Mariupol ve çevresinin kontrolünü kolayca ele geçirirse, Rus birlikleri Ukrayna kıyıları belki de Transnistria’nın sonuna kadar olan yol boyunca olan ilerleyişlerini sürdürebilirler.   

Putin saldırılarını genişletse de genişletmese de, Rus lider, bu sırada kısa dönem hedefi olan desteklediği ayrılıkçılara arka çıkılması amacına ulaşıyor. Eyal “Putin başarısız, dağılmış batının etki alanında olmayan bir Ukrayna devleti istiyor” diyor: “Stratejisi bir stratejiye sahip olmamak.”

NATO Ukrayna’da toplam 1,000 Rus askerinin olduğunu tahmin ediyor ve Ukrayna yetkilileri iki tank ve askeri araç konvoyunun Perşembe günü Rusya’dan Ukrayna’nın güneydoğusuna doğru hareket ettiğini söylüyor. Ancak Moskova’nın güçleri Transnistria’ya daha geniş askeri bir operasyon düzenlemek için ekipman ve asker sayısında sıkıntı çekiyor. Amerika’nın önceki Ukrayna büyükelçisi ve Brookings Institute’de silahların kontrolü ve silahsızlandırma girişimi yöneticisi olan Steven Pifer’e göre Rusya, sadece Luhansk ve Donetsk’i işgal edebilmek için 50.000 ila 80.000 arasında askere ihtiyaç duyabilir. Bu rakam Luhansk’tan Donetsk’e kadar bir koridor oluşturmak için çok büyük bir sayı ve yerel halk tarafından düşmanca bir tepki görülmesi muhtemel yerlere Rus birliklerinin konuşlandırılmasını gerektirebilir.

İstilaya karşı olarak, Ukraynalı komutanlar şehri daha etkili savunabilmek için Mariupol etrafında toplandıklarını söylediler. Ve Kiev’de, Ukraynalı yetkililer yeniden zorunlu askerliği ilan edeceklerini söylediler.

Bu sırada Washington’da, Başkan Barack Obama batılı ulusların Moskova’ya karşı yaptırımları sıkılaştırabileceğini söyledi. Başkan Beyaz Saray’daki basın toplantısı sırasında “Benim beklentim yeni adımları öncelikle bizim atacağımızdır; çünkü Rusya tarafından bunu diplomatik yollardan çözmeye çalışan hiçbir anlamlı hareket görmedik” dedi: “Bizim uygulamış olduğumuz yaptırımlar ise etkili olmuştur.”

Fakat Batı’nın yaptırımlarının etkili olup olmayacağı meselesi belki de Mariupol etrafındaki Ukraynalı birliklerin Rus saldırıları karşısında nasıl performans gösterdiklerinden daha az önemli bir konudur.

Çeviren: Burhan Kurubacak

(Foreign Policy, Just How Far Will the Empire Strike Back?, 28 Ağustos 2014)

Anahtar Kelimeler: 

Çeviren: 

Burhan Kurubacak

Bülten Aboneliği

 
 

İletişim

Sinan Paşa Mah. Şehit Asım Cad. No:2 Koç Han Kat:4 Beşiktaş/İstanbul
Tel & Fax:+90 212 259 2045
Email: surecanaliz@surecanaliz.org