FARC Kolombiya’da Siyasi Parti Oldu, Uzun Süreli Barış İçin Seçimler Kritik Önemde

Bu hafta Kolombiya Devrimci Silahlı Güçleri (FARC), siyasi partisini tanıtıyor. BM Güvenlik Konseyi de yakın zamanda oybirliği ile, FARC adaylarının yarışacağı 2018 seçimlerinde geçerli olacak Kolombiya'daki bir misyona yetki veren bir kararı onayladı.

Kolombiya hükümeti ve FARC, 2016 yılında on yıllar süren çatışmaların sona erdiği bir barış anlaşması imzaladı. Normal siyasete geçiş ve şu anda gerçekleşen sürecin dış doğrulaması, şu anda bu anlaşmanın bir parçası. Onay süreci birtakım engelleri beraberinde getirdi, durumun elden geçirilmesi ve istikrarlı bir toplumun nasıl yeniden inşa edilmesi gerektiği konusunda zorluklar devam ediyor. 2018'de Kolombiya'daki seçimler barışı pekiştirecek mi?

[7,000 FARC isyancısı Kolombiya'da seferberliği sona erdiriyor. Ancak daha sonrasında nereye yönelecekler?]

FARC'ın isyancı gruptan siyasi partiye geçişi umut verici. Yeni kitabım, asilerin şu anda neredeyse yarısının çatışma sonrası seçimlere katılmayı kabul ettiğini gösteriyor. Araştırmalarım, ayrıca bu seçimlerin çatışmayı sona erdirmek ve kalıcı bir barış inşa etmek için kritik önem taşıdığını gösteriyor.

İsyancı partilerle yapılan çatışma sonrası seçimler, dış aktörlerin kuralların uygulanmasına yardımcı olmalarına izin veriyor.

Diğer türden barış tesisleri, savaşan gruplar arasında istikrarlı bir güç dağılımı kurmayı ve hatta meşrulaştırmayı amaçlayabilir. Ancak, seçim katılımını açıklayan barış anlaşmaları şaşırtıcı ancak önemli bir şekilde farklıdır: Dış bağlılığı teşvik ederler. Birleşmiş Milletler ve diğer dış aktörler, eskiden savaşan tüm grupların barış anlaşmasının koşullarına saygılı olmasını sağlamada önemli bir rol oynamaktadır.

Bu önemli bir nokta, çünkü eski savaşçılar muhaliflerinin zaman içinde yerleşim şartlarını ihlal etmesinden endişe duymaya eğilimliler. Bir anlaşma sağlanırken, göreli güç, taraflar arasında kaçınılmaz bir biçimde değişmektedir- örneğin isyancılar silahsızlandığında ancak henüz FARC'ın kendisini Kolombiya'da bulduğu devlet yapılarında pozisyon almadığında, hükümete kıyasla daha zayıf konumda olacaklardır.

[Kolombiya'nın barış adına gerçek sınavı, neden terhis süreci sonrasında başlıyor]

Güçlü taraf, barış ile sağlananlardan daha fazla fayda sağlamak adına, bu anlardan yararlanmak için teşviklere sahip. Dış aktörler ihlalleri cezalandırırsa, çatışmaların tekrarlamasına ve hatta ilgili tarafın hiçbir anlaşmaya imza atmamasına neden olabilecek uygunsuzluklar için teşviklerin varlığı ile durum çözümlenebilir.

Ancak aktörlerin ödül ve yaptırım tehditleri, yine de, güvenilir olmalı. Bu üçüncü taraflar, taraflarınanlaşma şartlarını ve bu koşullara uyumsuzluğunu cezalandırmak için tıpkı kullanabilecekleri baskı güçlerini izleyip izlemediğini söylemek adına olduğu gibi, bilgiye ihtiyaç duyarlar. Bazı durumlarda, dış aktörler eldeki kanıtlara dayanarak güç kullanıp, tehdit edebilirler.

Çoğunlukla, arabulucular devrede olsa bile, görevin yetkisi ve sağlanan kaynaklar, kuvvet kullanımına izin vermemektedir. Biraz daha fazla güç elde etmek için yapılan ince sınıraşımlarından söz etmiyorum– örneğin oy kullanım yerlerinin bulunduğu alanları değişmek gibi -yani saptanırsa, bu sınıraşımlar genellikle güce dayalı cezalandırmayı hak etmiyor.

Dış müdahale - zor kullanma olmadan

Demokrasi promosyon programları yaygınlaştıkça, bu dış aktörler -genellikle Birleşmiş Milletler ve bağışta bulunan ülkeler-, seçimlerle ilgili seçim gözlemleri ve yardımlarını, bütün taraflara yansıtmak ve ve teşvik etmek için kullandı. Bu nedenle, bu seçimlerdeki eski isyancı gruplar da dahil olmak üzere, güç kullanmaksızın dışarıdan müdahale yapılabilir.

Arabulucular ya da arabuluculuk misyonu olmaksızın, seçimlerdeki gözlemciler, savaşan eski grupların kararlaştırıldığı gibi güç dağıtıp dağıtmadığıyla ilgili bilgi verdi.

Örneğin El Salvador'da, hükümet, eski isyancı parti FMLN'nin oy payını etkili bir şekilde azaltarak eski isyancı kalelerdeki oy kullanım yerlerini bölüm başkentlerine taşımaya çalıştı. Ancak B.M. ekipleri, hükümetin güvenlik gerekçelerini bunun için tartıştı ve politika tersine çevrildi.

Bu türden dışa bağımlılığı istikrarlı hale getirme devam edebilir. Örneğin, Bosna'da, Avrupa Birliği, 1995 Dayton Anlaşmalarında belirlenen kriterleri kullanarak, on yıllar sonra meydana gelen seçimleri değerlendirdi.

[Birleşmiş Milletler arabulucuları ateş altında mı? İşte bilmeniz gereken şey.]

Bu dış aktörler, savaşçıların bu çatışma sonrası seçimlere barış içinde katılımlarını sürdürmeleri için teşvikler de sağlamaktadır. Soğuk Savaş sonrasında, kalkınma yardımı ile demokrasi ve yönetişim yardımı da dahil olmak üzere, çatışma sonrası devletlere yapılan uluslararası yardım, barış anlaşmalarının kurallarına uyma şartı koymuştu.

Birçok barış anlaşması, aynı zamanda, tüm tarafların yaptırım tehdidiyle karşı karşıya kalması için, eski asi siyasi partilere yönelik güven fonları veya diğer yardımları da içeriyor ve kaynakların küçük de olsa azaltılması etkiye sahip olabiliyor. Örneğin, Mozambik'teki isyancı bir grup olan Renamo, kurallara uymamayı düşündü ancak önemli bir güven fonunun kaybedilmesi tehdidiyle barışçıl bir biçimde oyuna girdi.

Zaman içinde, bu teşvikler eski savaşan kesimler için uygulanıyor. El Salvador'da, Birleşmiş Milletlerin yanısıra çalışan bağışçılar, terhis barış anlaşması şartlarından daha yavaş sürdüğü için, yardım talebini geri çekme tehdidinde bulundu. Hükümet, bu yardımın kaybedilmesinin kendi seçim şansını etkileyeceği olasılığı göz önüne alınca, buna uymak için güçlü teşvikler verdi. İsyancılar silahlarının tamamını bildirmedikçe, B.M. ekibi de kampanya faaliyetlerine izin vermeme tehdidinde bulundu ve hızlı bir uyum sağladı. Çatışma sonrası seçimler gibi, tüm seçimler boyunca toplanan veriler, özellikle dış aktörlerin seçimler konusunda istekli olmasını arttırıyor.  

Sürekli barış, dış aktörler dahil olduğunda daha olasıdır

Sivil çatışmalar ölümcüldür, ve çoğu zaman modern devredeki devletler arasındaki çatışmalara oranla çok daha fazla ölümle sonuçlanıyor. Barış anlaşmalarının güvence altına alınması zordur -ve ilgili savaşçılar uyumsuzluğun ilk ipucuyla birlikte savaş alanına geri döndükçe iç çatışmalar tekrarlanabilir.

Anlaşmalar, çatışma sonrası seçimler için asi partilerin katılımını sağladığında, araştırmalarımagöre barışın yüzde 80 daha uzun sürdüğü görülüyor. Dış etkileşim mümkün olduğunda, dengeleyici etki en güçlü konumundadır.

Sadece bir seçim yapmak yeterli değil. İsyancı partiler, eski savaşan gruplar arasında gücü dağıtan çatışma sonrası seçimlere katılmalı ve dış aktörler de tüm tarafların yerleşim koşullarını izlemek ve uygulamak için seçimler boyunca çalışmalıdır. Ancak araştırmalar, çatışma sonrası seçimlerin daha karışık sonuçlarını ortaya koyan mevcut çalışmaların aksine, asi partilerin katılacağı çatışma sonrası seçimlerin kalıcı barışın sağlanmasına yardımcı olduğunu öne sürüyor.

Kolombiya'daki birçok zorluğa rağmen, FARC'ın 2018 seçimlerinden önce, isyancı gruptan politik partiye geçişi bu barış sürecinde olumlu bir adımdır. Birleşmiş Milletler ve diğer dış aktörler, seçimlerin etrafında dahil olma yolları aramaya başladığında, ülke barışa giden yolda olabilir.

 

Çeviren (Tam Metin): Gaye Polat

(WP, Aila M. Matanock, The FARC just became a Colombian political party. Here’s why elections are critical to a lasting peace, 30 Ağustos 2017)

Çeviren: 

Gaye Polat

Bülten Aboneliği

 
 

İletişim

Sinan Paşa Mah. Şehit Asım Cad. No:2 Koç Han Kat:4 Beşiktaş/İstanbul
Tel & Fax:+90 212 259 2045
Email: surecanaliz@surecanaliz.org