Erdoğan’ın Okyanus Ötesi Savaşı

ISTANBUL/ANKARA – Başbakan Tayyip Erdoğan’ın Türk devletinin içine yerleşmiş teröristler olarak nitelendirdiği Hizmet Hareketinin kökünü kazımak için verdiği savaş, TC sınırlarının ötesine, Afrika’ya ve Asya’ya uzanıyor. Bu durum zaten Arap dünyası ve Batılı müttefiklerle yaşanan gerginliklerle darbe almış bulunan dış politikayı daha da çetrefil hale getirdi.

Geçtiğimiz ay, Gambia’nın Kanifing bölgesindeki Yavuz Selim okulunun velileri okulun derhal kapatılmasını bildiren resmi bir mektup teslim aldı. Türk din adamı Fethullah Gülen`in Hizmet Hareketi tarafından yönetilen bu okuldaki bir yetkili, bu kararın bir cümlelik mektupla okul müdürüne de iletildiğini söyledi

Gülen`in Hizmet Hareketi bu vakayı cemaatin yurtiçi ve yurtdışında nüfuzunun ve gelirinin başlıca kaynağı olan Gülen okullarını kapatmaları için diğer hükümetlere yönelik Türk hükümetinin yaptığı baskının ve bankacılıktan inşaat sektörüne kadar Hizmet bağlantılı ticari kuruluşları yıldırma çabasının bir örneği olarak gösterdi.

Afrika’daki Hizmete ait şirketlerle sıkı bağı bulunan İslami Türk bankası Bank Asya, Erdoğan ve Gülen arasındaki Aralık’ta patlak veren iktidar kavgasından haftalar sonra mevduatların toptan geri çekilmesi yüzünden zarar ettiklerini rapor etti.

Medya raporlarına göre, Erdoğan’a sadık kurumsal mudiler bankanın mevduatlarının yüzde 20`sini çektiler. Ortakları arasında Hizmet’e yakınlığıyla bilinen Kaynak Holding’inde yer aldığı bu bankanın CEO’su Ahmet Beyaz Reuters’a bankanın herhangi bir tehlike içinde olmadığını söyledi. Hükümet ise herhangi bir açıklama yapmadı.

Erdoğan, uzun süredir Türk dış politikasının başlıca bir dayanak noktası olan Hizmet Hareketinin kendisini yıkmak için yolsuzluk ithamları, şantaj ve casusluk dâhil kirli oyunlara başvuran terörist bir hareket olduğunu ilan etti. Okulları kapatmaya yönelik adımı Türkiye’deki son kavgayı körükledi.

İsmini vermeyen bir hükümet yetkilisi; “Hizmet`e karşı mücadelenin yarattığı en büyük zorluklardan biri diplomasidir” dedi. “Şu anda Hizmet ve onun temsilcileri bütünüyle hükümet karşıtı faaliyetlerle meşgul olmuş durumda.”

Ayrıca bu yetkili; “Kamuoyuna mal olduğu üzere, Hizmet okulları artık Türk hükümeti tarafından desteklenmiyor ve birtakım ülke de onların faaliyetlerinin devam etmesini istemiyor” şeklinde açıklamada bulundu.

Dünya çapında milyonlarca üyesi bulunduğu iddia edilen ve uzun süre boyunca Türkiye’nin yumuşak gücünün bir aracı olan Hizmet`e karşı verilen savaş, hükümetin, biraz çökmüş durumdaki dış siyaseti yerine bu savaşa odaklanmasına neden oldu.

Çok kısa bir süre önce, Erdoğan Mısır’da bir kahraman olarak karşılanmıştı ve hükümeti Batıda İslami demokrasi için bir model olarak gösteriliyordu. Şimdi ise büyük bir oranda Mısır`ın Müslüman Kardeşleri gibi İslami partilerin yanında yer alması hasebiyle Arap başkentleriyle ilişkileri donmuş vaziyette ve Batıyla ilişkilerin de bir yolsuzluk skandalına karşı verdiği sınav ve bazılarının gittikçe artan otoriter eğilimler görmesi sebebiyle bozulmuş durumda.

Yurtdışında Ekmeğini Kazanma

Hizmet, Erdoğan ailesi üyelerini, bakanları ve işadamlarını hedef alan bir rüşvet soruşturmasını başlatmak için poliste ve yargıdaki taraftarlarını kullandığına ve üst düzey yetkilileri yasadışı kayıt altına aldığına dair iddiaları reddediyor. Ankara Ağustos’taki başkanlık seçimlerinden önce hükümeti sarsabilecek başka bir sızdırmanın meydana gelmesinden endişeleniyor.

Cemaat olarak da bilinen bu hareket onlarca yıldır denizaşırı bölgelerde Türk kültürü etkisinin ve ticaretinin bir öncüsü olmuştur. Özellikle büyük oranda AKP`nin 2002`de başa geçmesinden sonraki yıllar içinde Afrika’ya, Ortadoğu’ya ve Asya’ya iddialı bir açılım yapmıştı.

Hizmet’i temsil eden Gazeteci ve Yazarlar Vakfı’nın Genel Sekreteri Tercan Baştürk, derneğin İstanbul’daki genel merkezinde yaptığı açıklamada; “Türkiye’de hükümetle bir ekonomik ilişki içinde olamamak için çok çaba harcadık” dedi.

“Bunun yerine, biz tüm Hizmet destekçilerini yurtdışına yönlendirdik ve onlara ekmeklerini ülkenin dışında kazanmalarını söyledik.”

Uzun zamandır Türk diplomasisinin üç silahından söz edilirdi: Dışişleri Bakanlığı, Türk Hava Yolları ve Hizmet.

Fransa’dan sonra Afrika’da ikinci en çok elçilik bulunduran bir ülke olarak Türkiye`nin, hâlihazırda şu anda Afrika’da 35 elçiliği bulunuyor. Bunların 15 tanesi ise son iki yıl içinde açıldı. Örneğin, savaş sonrası imar faaliyetlerinde Türk firmalarının başrolde olduğu Mogadişu’nun semalarında al bayrak dalgalanıyor.

İstanbul’da düşünce kuruluşu EDAM’ın başkanı Sinan Ülgen; “Bunların birçoğu Gülen`in sayesinde oldu. Çünkü eğitim faaliyeti ya da ticari faaliyet gösteren, sahra altı Afrika`da tek gerçek Türk camiaları Gülen ile bağlantılı camialardır. Ve elçilikler de bu gayreti desteklemek için açıldı” dedi.

Erdoğan Aralık ayındaki yolsuzluk baskınlarından beri poliste ve yargıdaki iddia edilen Gülen destekçilerinin tasfiyesini yürüttü, şimdi de bağışlardan, okullardan ve müesseselerden gelen gelirleri engellemek için Türkiye`nin elçiliklerinde okyanus ötesindeki Gülen`le ilişkisi bulunanlara yönelik bir temizlik hareketi bekleniyor

Sinan Ülgen ayrıca; “Bu okulları kapatmaları için hükümetleri razı etmeleri istenen elçilikler neredeyse bir gecede vazifelerini değiştiriyorlar. Elbette bazı hükümetler Türk tarafından gelen bu talepleri kabul edebilir” şeklinde bir açıklamada bulundu.

Büyük olasılıkla Ankara’dan gelen doğrudan yardımdan faydalanan Gambia gibi ülkeler Türkiye’nin memnuniyetsizliğine olumlu yanıt vereceklerdir.

Gambiya’daki Yavuz Selim okulunun ani kapanışından öğrencilerin velileri hoşnut değiller.

Oğlu o okulda okuyan Amadou Jah; “Selim okulunun kapanışı sadece veliler için değil, aynı zamanda çocuklarımız içinde büyük şaşkınlık verici bir olay ve büyük bir darbeydi” dedi. “Otoriteler öğrencilere eğitim dönemlerini bitirmelerine izin vermeliydiler.”

Başka bir veli Fatou Jobe ekledi; “Bu veliler için çok moral bozucuydu çünkü bu dönemde çocuklarımız için bir okul bulmak her zaman zor.”

Afganistan`dan Pensilvanya`ya

Dışişleri Bakanlığı, bakan Ahmet Davutoğlu’nun ofisine gizli dinleme cihazı yerleştirildiğinden ve emniyet amiri ve ordu komutanlarıyla Suriye’ye olası silahı müdahale üzerine yaptıkları görüşmelerin YouTube`da isimsiz bir şekilde yayınlanmasından beri hengâme içinde.

Hizmet’in Türk devleti içindeki varlığı gibi yurtdışındaki okullar, Türk kültürü enstitüleri ve işletmeler de 40 yıldan fazla bir sürede oluştu. Gülen’in gönüllü bir şekilde Amerika’daki sürgün yaşamı, Erdoğan için Hizmet`in dış destekli Türk karşıtı kumpasın bir parçası olduğuna dair tezini destekler nitelikte bir şeydir.

Erdoğan 2002 yılında ilk kez seçildiği zaman, öngördüğü sosyal ve ekonomik reformlarını hızlandırmak, din üzerindeki kısıtlamaları gevşetmek, refahı arttırmak ve en önemlisi de geçmişte 4 hükümeti deviren orduyu dizginlemek için eğitimli uzmandan yoksundu.

O Hizmet`i bu konuda yardım için çağırdı ve hizmet bunu yanıtsız bırakmadı. Bu kavga Erdoğan’ı, 12 yıllık başbakanlığı boyunca meydana gelen en büyük krizinin içine itti.

Hizmet Afganistan’dan Birleşik Devletler’e 160 ülkede 2 bin eğitim kurumunu yönetiyor. Gambiya’daki Yavuz Selim gibi bu okullar iyi donanımlı, İngilizce dilinde seküler eğitim müfredatını uyguluyor ve özellikle fakir ülkelerde siyasi ve iktisadi elitler arasında popüler.

Baştürk; “6 ay öncesine kadar, hükümet yetkilileri, cumhurbaşkanı ve başbakan bu okullara gidiyordu ve bunlar hakkında dünya barışı için önemli diyerek okulları methediyorlardı. Simdiyse hükümet Hizmet Hareketini Türkiye’de zor durumda bırakmak için, dışarıdan baskı altına alıyor” şeklinde beyanda bulundu.

Hükümet Hizmet’i neşriyat vasıtasıyla Türk Hükümetine karşı okyanus ötesinden bir propaganda kampanyasını yürütmekle suçluyor. Yetkililer bu hareketin ayrıca ev sahibi hükümetleri telaşlandırabilecek diğer belirsiz eylemleri de yürüttüğünü dile getiriyorlar.

Hizmet Türk hükümetinin farklı hükümetlere kendi hassasiyetlerine göre farklı yollarla yaklaştıklarını belirtiyor.

Baştürk; “Rusya, Kafkaslar ve Orta Asya’daki Türklerle akraba nüfusa istinaden Ruslara ‘onları kovun’, onlar okullarında pan-Türkist propaganda yapıyorlar dediler” diyor: “Bütün bunları biz duyduk çünkü bu bölgelerde dostlarımız var.”

Çeviren: Serdar Yeşiltay

(Reuters, Erdogan Takes Battle With Enemies Beyond Turkish Frontiers, 3 Nisan 2014)

Çeviren: 

Serdar Yeşiltay

Bülten Aboneliği

 
 

İletişim

Sinan Paşa Mah. Şehit Asım Cad. No:2 Koç Han Kat:4 Beşiktaş/İstanbul
Tel & Fax:+90 212 259 2045
Email: surecanaliz@surecanaliz.org