Erdoğan’ın Afrika Turunun Arkasındaki Sebepler

İstanbul’un altkıtada daha çok bulunma isteğinin arkasında siyasi ve ekonomik hedefler var

Türkiye cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan bu hafta dört günlük doğu Afrika ziyaretinde Kenya ve Uganda’yı ziyaret edecek. Bu, onun 18 aydan daha kısa bir sürede onuncu Sahraaltı Afrika ülkesi ziyareti

Erdoğan neden Afrika’da çok zaman harcıyor ?

Türkiye’nin Afrika’da daha fazla bulunma isteğinin arkasında hem siyasi hem de ekonomic amaçlar var. Kıta, Erdoğan’a, onun sadece Ortadoğu’da değil tüm dünyada anahtar rol oynama isteğini destekleyecek verimli bir zemin sunuyor.

Devletin bu hafta yaptığı ziyaret bu imaja katkıda bulunuyor ancak perdenin arkasında Türkiye’nin bölgeye bağlılığı çok daha etkileyici. 2009 yılındaki 7 elçilik ile karşılaştırıldığnda, bugün Türkiye Sahraaltı Afrika’da 34 elçiliğe sahip. Afrika ülkeleri Türkiye’nin dış yardımlarını en çok alan ülkeler konumunda. Sadece geçtiğimiz son 5 yılda toplamda 400 milyon dolar bağış yapılan ve çoğunluğunu Müslümanların oluşturduğu Somali en fazla bağış yapılan ülke.

Yarısına devletin sahip olduğu Türk Hava Yolları, 2009 yılında yalnızca 7 havaalanına uçuyordu. Şimdi kıta genelinde 34 ülkede 51 havaalanına uçuyor. Bu sayı Emirates’in Afrika ağının iki katından fazla, ve Etiyopya ve Kenya Havayolları ile eşit seviyede.

Standart Chartered bankasından önemli Afrika ekonomisti Razia Khan, Türk Hava Yolları’nın bazı Afrika rotalarının, küçük Cape Verde adasına yapılan 4 sefer gibi, karlı olmamasının önemli olmadığına inanıyor. Khan, “Bu durum tamamen İstanbul’un Avrupa  ve Amerika için merkez haline getirilmesiyle ilgili. Bu durumda strateji daha uygulanabilir hale geliyor” dedi.

Nijerya’nın BM elçisi İbrahim Gambari, Türkiye’nin kıtadaki ticari ve insani varlığının “ batılı ülkelerin güvenli görmediği için girmediği kıtaya girişinin stratejik bir karar” olduğunu ifade ediyor.

...

Erdoğan’ın Afrika’da başka bir amacı var mı? 

Cumhurbaşkanı’nın Afrika ziyaretlerinin arkasında Türkiye siyasetinin iç tartışmalarının payı var. Erdoğan’ın özel görüşmelerinin önemli bir kısmı, 2013 yılında aralarının açıldığı eski müttefiki imam Fetullah Gülen’in bölgedeki etkisini kesmek üzerine yoğunlaştı.

Uzun yıllardır Afrika’da çalışan iş adamlarının çoğu, özellikle Uganda ve Kenya’da olmak üzere Afrikalı üst düzey yetkililerin çocuklarını da eğiten elit okullarını da  kuran Fetullah Gülen’in takipçileri. Aralarının yolsuzluk skandalından dolayı açılmasının ardından, Erdoğan, kendi isteğiyle Amerika’da sürgünde yaşayan Gülen’i cezalandırmaya yemin etmişti. 

Şimdilerde cumhurbaşkanı Erdoğan Afrikalıları bu okulları kullanmaktan vazgeçirme ve Gülen’in takipçileri tarafından kıtada sürdürülen nüfuzunu ortadan kaldırma eğiliminde. Erdoğan ile Afrika’ya hareket eden bir yetkili Financial Times’a , “Afrika’da Türkiye’yi temsil ediyormuş gibi yapıp, paralel yapı şeklinde çalışıyorlar. Bu durum sona ermeli” dedi.

Ancak, Afrikalı yetkililer Erdoğan’ın iç meselesine dahil olmaya meyilli değiller. Türk Dış İşlerinden yakın zamanda emekli olmuş bir yetkili, “Bu karmaşadan dolayı kafaları tamamen karışmış durumda ve bu konuyla zerre ilgilenmiyolar. Bu Gülenciler uzun zamandır biliniyorlar ve onyıllardır burada iş yapıyorlar” dedi.

Aslında, Cumhurbaşkanı’nın içeride artan otoriter eğilimleri potansiyel yabancı partnerleri arasında tedirginliğe yol açabilir. Kenyalı yatırım uzmanı Aly-Khan Satchu, “Erdoğan son derece ideolojik ve Afrikalılar bu konuların muhattabı olmak istemiyor” dedi.

Çeviren (Özet): Cemal Taşpınar

(FT, John Aglionby, Mehul Srivastava and Maggie Fick,  The reasons behind Turkey leader Recep Erdogan’s Africa tour, 2 Haziran 2016)

Çeviren: 

Cemal Taşpınar

Bülten Aboneliği

 
 

İletişim

Sinan Paşa Mah. Şehit Asım Cad. No:2 Koç Han Kat:4 Beşiktaş/İstanbul
Tel & Fax:+90 212 259 2045
Email: surecanaliz@surecanaliz.org