Erdoğan ve New York Times

Türkiye Cumhuriyeti cumhurbaşkanı ve destekçileri, komşu ülkeler Irak ve Suriye’den toprak gasp eden silahlı örgüt İslam Devleti’nin Türkiye’den militan devşirmesiyle alakalı bir makaleye ve fotoğrafa tepki göstererek New York Times’ı ve oraya bağlı çalışan bir İstanbul muhabirini son üç gündür artarak devam eden kızgınlıkla suçluyorlar.

Söz konusu gazete ve basın hürriyeti savunucuları tarafından olayın protesto edilmesine rağmen, alenen suçlama kişisel bir hal aldı ve muhabir Ceylan Yeginsu’ya karşı sosyal medya ve e-mail yoluyla tehditler yağdı.

Cuma günü, cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yandaşları tarafından idare edilen başlıca hükümet yanlısı gazeteler Türk muhabir Ceylan Yeginsu’yu bir hain ve yabancı ajanı olarak addederek fotoğraflarını baş sayfada yayınladılar.

Onlara göre, Yeginsu’nun gayesi üstü kapalı bir şekilde Erdoğan’ı, Türkiye’yle birlikte Birleşik Devletler ve diğer pek çok ülke tarafından terör tehdidi olarak tasnif edilen İslam Devleti’nin gizli bir destekçisi olarak göstererek bir algı operasyonuyla Erdoğan’a çamur atmaktı.

Bilhassa, Erdoğan’ı başkent Ankara’da bir camiye ziyareti esnasında gösteren söz konusu fotoğraf New York Times’a ve Yeğinsu’ya karşı tepkinin sertleşmesine neden oldu. Erdoğan o fotoğrafın İslam Devleti’yle hükümet arasındaki bir bağı işaret ettiğini ileri sürdü ve , ‘‘yaptıkları edepsizlik, alçaklık ve hainlik’’ diyerek tepki gösterdi

Gazetenin internet sitesinde yayınlanan bu fotoğraf Erdoğan’ın şikâyetinden hemen sonra kaldırıldı. New York Times, editörlerin o fotoğrafı kullanmakla hata yaptığını beyan eden düzeltme yayınladı. New York Times’ın genel yayın yönetmeni Dean Baquet Perşembe günü makalede asla Erdoğan’ın İslam Devlet’ini desteklediğinden ya da örgütün Türkiye’de militan devşirmesine göz yumulduğundan söz etmediğine ve böyle bir imada bulunulmadığına ve hatta fotoğrafın da böylesi bir desteği işaret etmeyi kastetmediğine dair bir demeç verdi.

Erdoğan’dan ve destekçilerinden gelen tepki, gazetecilere karşı düşmanca bir çevre olarak bilinen Türkiye için bile, aşırı fazla sayıldı. Mevzu İslam Devleti’ni cebri yollarla imha etmeye kararlı olan uluslararası bir koalisyona Türkiye’nin de katılması için Amerikan öncülüğündeki baskıya yönelik Erdoğan’ın direnişine karşı olduğu noktasına getirildi.

New York merkezli bir gazeteci haklarını savunucu örgüt olan ‘Gazetecileri Koruma Komitesi’nin direktörü Joel Simon, ‘‘Ortada ani ve sert tepki göstermek için bazı stratejik nedenler olabilir, ancak şunu akıldan çıkarılmamalıdır ki Erdoğan buluttan çok nem kapan bir bireydir. O eleştirileri çok kişisel algılıyor’’ diyor.

Düşmanlar olarak gördüğü gazetecileri sık sık paylayan ve hatta onların aleyhlerinde davalar açan Erdoğan, geçen hafta Pazar günü New York Times’da yayınlanan İslam Devleti’ne mensup kaçakçıların petrol satışları için bir aracı olarak Türkiye’nin rolü ve Türk hükümetinin de onları dizginlemede aşikâr isteksizliği hakkındaki makalesine hiddetlendi. Yeğinsu’nun makalesi birkaç gün sonra yayınlandığı zaman, o tavrını daha da şiddetlendirdi.

Cuma günü Akşam gazetesi haberi baş sayfada, ‘‘Algı Operasyonunun Yerli İşi Çıktı’’ şeklinde bir manşetle yer verdi.  Erdoğan yanlısı bir diğer gazete olan Takvim ise Yeğinsu’nun makalesinde bahsi geçen bazı kişilerin hayali olduğunu ileri sürdü.

New York Times her iki makale hakkında da rapor hazırlayarak olayın arkasında durdu. Ve düzeltmenin yayınlanmasına rağmen, Baquet demecinde, ‘‘bazı Türk otoriteleri ve medya kuruluşları, bu makaleyi yazan muhabirin gerekçelerini yalanlamak ve gözdağı vermek için koordineli bir kampanyaya giriştiler.

Baquet, ‘‘Onun güvenliğini tehdit eden binlerce mesaj gönderildi. Gazetecilerimizden birinin bu şekilde hedef gösterilmesi kabul edilemez’’ dedi.

Baquet ayıca, New York Times’ın ülkede yasal olarak çalışan gazetecilerimizden birinin güvenliğinin Türk yetkililer tarafından garanti altına alınmasını ümit ettiğini belirtti.

Cuma günü Türkiye’deki hükümet yanlısı haber medyasının yorumlarında yatıştırıcı bir dil belirtisi hiç yoktu. İslamcı gazete Akit, sorun yaratan fotoğrafın New York Times’ın web sitesinden kaldırılmasını işaret ederek ‘‘New York Times tükürdüğünü yaladı’’ şeklinde yazdı.

Columbia Üniversitesi gazetecilik bölümünden mezun olan Yeğinsu muhabir ve editör olarak Hürriyet Daily News & Economic Review’de 2008 yılında gazetecilik hayatına başladı. Daha sonra da 2013 yılında New York Times için çalışmaya başlayan Yeğinsu, Türkiye’de Erdoğan ve müttefikleri tarafından alenen karalanan bir dizi gazetecinin sadece sonuncusu.

The Economist’in beyanına göre, geçen ay, Erdoğan The Ekonomist’in Türkiye muhabiri Amberin Zaman’ı, ‘‘edepsiz, gazeteci kılıklı militan’’ olarak tanımlayarak alenen suçladı ve ona, ‘‘haddini bil’’ dedi. Erdoğan Zaman’ın bir gün önceki bir muhalifle yaptığı röportaja tepki gösteriyordu.

Temmuz ayında, Erdoğan, Ankara cumhuriyet başsavcısına, Twitter kendisine hakaret ettiği gerekçesiyle İngilizce yayınlanan Today’s Zaman’ın yazı işleri müdürüne karşı bir soruşturma yürütülmesini talep etti.

CNN International’dan Ivan Watson ve BBC’den Selin Girit ve Rengin Arslan dahil olmak üzere diğer gazeteciler Erdoğan’ı ve hükümet yanlısı gazeteleri eleştirmişti.

Türkiye Gazeteciler Cemiyeti’nin genel sekreteri Sibel Güneş, ‘‘Biz insanların bilgiye doğrudan yollarla ulaşma hakkı için çalışan gazeteciler için çok endişeliyiz. Gazetecileri Koruma Komitesinin bölgesel koordinatörü Nina Ognianova, ‘‘Türk otoriteler, hedef gösterilen gazeteciler için somut riskler oluşturan basın karşıtı saldırgan dil kullanmayı kesin olarak terk etmelidirler’’ dedi. 

Çeviren (Tam Metin): Süreç Analiz

(NYT, Rick Gladstone,  Turkish President’s Allies Increasing Pressure on Times and Reporter, 19 Eylül 2014)

Çeviren: 

Serdar Yeşiltay

Bülten Aboneliği

 
 

İletişim

Sinan Paşa Mah. Şehit Asım Cad. No:2 Koç Han Kat:4 Beşiktaş/İstanbul
Tel & Fax:+90 212 259 2045
Email: surecanaliz@surecanaliz.org