Bask Bölgesinde Özerklik Hareketi Yavaşlıyor

Bask bölgesinde süregelen çatışmalar ve Madrid ile varolan anlaşmazlıklar bölgenin milliyetçileri zora sokarken Katalanlar kararlı bir şekilde yollarında ilerliyorlar…
 
İspanya’nın Bask bölgesinde milliyetçi partiler bir buçuk yıl önce özerkliğe gidecek barışçıl bir yol vaadiyle iktidara kadar yükseldiler; ama şimdi bu süreç tıkanmış durumda. Buna karşı diğer kuzey bölgesi olan Katalonya ise özerklik doğrultusunda ilerlemeye devam ediyor.
 
İspanya’da ayrılıkçı hareket ETA’dan beri oldukça zor şartlarda barış sağlandı, Batı Avrupa’nın en son ve en büyük yerli terörist gurubu olan ETA 2011’de kalıcı bir ateşkes ilan etti. 43 yıl boyunca süren bu bağımsızlık mücadelesinde 800’den fazla insan öldü.
 
Şimdilerde bölgesel parlamentoya hakim olan milliyetçi gurupların teşviki ile iki maskeli ETA militanını Şubat ayında basına sızan bir videoda silahlarını ve mühimmatı işlevsiz hale getiriyorlardı. Uluslararası gözlemciler, bu durumu umut verici bir ilk adım olarak değerlendirdiler
 
Basklı siyasi liderler, Bask topluluklara sahip olan İspanya ve komşusu Fransa harekete geçmediği sürece silahsızlanmanın yavaşlayacağı konusunda uyarıyorlar. ETA her iki ülkeden, cezaevinde bulunan yaklaşık 500 üyelerinin ailelerine yakın, Bask bölgesinde ya da Bask bölgesine yakın hapishanelere taşınmasını istiyor, ama her iki hükümette bu talebi ret ediyorlar.
 
Bu karşılıklı anlaşmazlık, bağımsızlık için referanduma gitme çabalarını yavaşlattı. Buna karşın, farklı bir dil ve kültüre sahip olan bir diğer zengin bölge olan Katalonya’daki liderler, Madrid’in itirazlarına rağmen, İspanya’dan ayrılmak üzere Kasım’da referanduma gitmek için sıkıştırıyorlar.
 
Bask parlamentosu komisyonu gelecek seneki bağımsızlık konusunu ayrıntılı bir şekilde ele almak için 27 Mart’ta bu konuyu tartışmaya açtı. Pazar günü, Bask bölgesi lideri lnigo Urkullu, yaptığı konuşmada Kuzey İspanya’daki özerk bölgenin kendi kendini yöneteceğine dair ant içmişti.
 
Ama Bask milliyetçi partisinin lideri Joseba Egibar, ETA’nın şiddet mirası ve iç bölünmeler gibi sebeplerden dolayı Katalan tarzı bir referandumun gerçekleşmesinin olası olmadığını söyledi.
Egibar yaptığı konuşmada “Onların tercih ettiği silahlı mücadelenin yaralarını sarmak için çok fazla zamana ihtiyaç duyacağız’ dedi ve “Onlar bu yolu seçtiklerinden dolayı, çok fazla insani hasara ve moral çöküntüsüne ve aynı zamanda stratejik zararlara da neden olmuşlardır” diye ekledi. 
 
İspanya başbakanı Mariano Rajoy Bask bağımsızlık sürecinin uzamasından dolayı az da olsa rahatladı. Marioano Rajoy İspanya’nın 17 bölgesini bir arada tutan anayasal düzenin tahribata uğraması konusunda ise oldukça endişeli. 
Bask bölgesi ve Katalonya’nın, Madrid’den önemli derecede otonomiye sahip olmasına rağmen, anketler her iki bölgede daha geniş özerklik ya da açık bir biçimde bağımsızlık temayülünün yüksek olduğunu gösteriyor.
 
Başbakan Rajoy, planlanan Katalonya referandumun illegal olduğunu açıklamış ve fakir bölgeleri desteklemeye dönük vergi yükünün adil olmadığı gerekçesiyle rahatsızlığını dile getiren sözdinlemez bölgenin liderlerine ekonomik imtiyazlar vermekten kaçınmıştı. 
 
Bask bölgesinde bulunan Bask Milliyetçi Partisi ve daha küçük olan diğer milliyetçi partiler, Ekim 2012'deki yerel seçimlerinde çoğunluk elde ettikten sonra, “Avrupa'da özgür bir devlet” yaratacaklarına dair ant içmişlerdi. 
 
Bask Milliyetçi partisinin lideri Pernando Barrena, 'bugünkü çıkmaz merkezi hükümetin işine yarıyor' ifadesini kullanıyor. 
 
Pernando Barrena, Madrid'in uzlaşma konusunda teşvik edici bir tavır takınmadığını ve ETA ile problemi çözdüklerinde Madrid'in, Katalonya senaryosunun Bask versiyonuna ulaşacağını düşündüğünü söyledi.
 
Tutukluluk sürelerinin uzaması, kamusal şiddetin artması, ETA'nın kitlesel desteğini zayıflattı. Rajoy'un hükümeti,  ETA’nın tek taraflı olarak bütün silahlarını bırakması ve militanlarını terhis etmesi gerektiği üzerinde ısrarla duruyor.
 
İspanya hükümet yetkilileri, terörist guruplarla görüşmeyi ret etmelerinin, siyasi bir hesap olmadığını, ilkelerinin bir gereği olduğunu ve daha geniş bir özerklik için tartışmaya hazır olduklarını ama ayrılmayı asla kabul etmeyeceklerini söylüyorlar.
 
Estella'da 1931 ve 1998'de, bağımsızlık yanlısı meclislerin yerleşim yerlerinde, gerilim hala çok yüksek ve her iki taraf da oldukça hırslı ve istekliler.
 
ETA mahkumlarına destek sloganları Bask sözcülerinin 'Lizarra' diye isimlendirdikleri şehrin bütün duvarlarını kaplıyor, ama orada yaşayanların çoğu, ETA'nın 1989'da şehrin yakınında bomba patlatıp iki İspanyol polisini öldürmelerinden dolayı, ETA'yı affedemiyorlar. 
 
Bölge genelinde, ETA kurbanlarının akrabaları ETA'nın uzun zamandır hapishanede kalmış olan 60’dan fazla militanının Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararı ile ekim ayında serbest bırakılmasından dolayı öfkeli ve kızgınlar. 'Kurbanların akrabaları' hala çözülememiş durumda olan 400 ETA cinayetinden sorumlu militanlara karşı polis soruşturmasının artması talebinde bulunuyorlar.
 
Milliyetçi lider Barrena, Bask bölgesinde, hapishanelerin mahkumlarla dolu olduğu ve kurbanların akrabalarının da süreçle ilgili tatminsiz olduğu bir vaziyette normal bir siyasal yaşam oluşamayacağını ifade ediyor. 
 
Gerçek şu ki her halükarda, Bask milliyetçileri arasındaki anlaşmazlıklar  ayrılıkçılığın güçlenmesini zorlaştırıyor. 
 
Bazı Bask milliyetçi partileri, Bask bölgesinin kendi başına bağımsız olması fikrine açıklar.
Diğer bazı guruplar, anavatandaki bağımsızlığın aynı zamanda, İspanya’da Baskça konuşan Navarra vilayetini, Estella'yı ve Fransa’nın Güneyini içermesi gerektiğini söylüyorlar. 
 
Katalan milliyetçileri rüyaları olan, İspanya’daki ve Fransa’daki Katalanca konuşan bölgeleri kapsayan bağımsızlık fikrini şimdilik bir kenara bırakarak, Katalonya bölgesinin kendi başına bağımsızlığının oluşması gerektiğini düşünüyorlar. 
 
Navarra yerlisi olan, milliyetçi lider Barrena istedikleri en son şeyin Bask bölgeleri arasına sınır koymak olduğunu dile getiriyor.
 
Ama Fransız Bask bölgesindeki ve Navarra’daki bir çok insan, bir Bask devletine katılmayı ret ediyorlar. Navarra son 18 yıldır, Bask milliyetçi partilerin siyasi düşmanı olan ‘Navarrese Halk Birliği’ tarafından yönetiliyor. 
 
 
Çeviren:  Ali Beştaş

Çeviren: 

Ali Beştaş

Bülten Aboneliği

 
 

İletişim

Sinan Paşa Mah. Şehit Asım Cad. No:2 Koç Han Kat:4 Beşiktaş/İstanbul
Tel & Fax:+90 212 259 2045
Email: surecanaliz@surecanaliz.org